Allereerst complimenten aan Statenlid Van Damme en oud-Statenlid Maat voor het initiatiefvoorstel en aan Statenlid van der Hoeven voor het overnemen van de verdediging van mevrouw Maat. We spreken vandaag een initiatiefstatenvoorstel van de initiatiefnemers en een statenvoorstel van het College over hetzelfde onderwerp, maar grotendeels wel aanvullend op elkaar.

In 2025 voelde 37% van de mensen zicht volgens het CBS weleens onveilig. In de eigen buurt was dat ook nog 17%. Maar liefst 60% van de jonge vrouwen van 15-25 jaar en 55% van de vrouwen van 25-45 jaar voelden zich wel eens onveilig. Schrikken we nog wel van deze cijfers?

De oplossing is niet eenvoudig. We hebben het vandaag vooral over fysieke ingrepen in de leefomgeving die kunnen helpen om feitelijke onveiligheid en ervaren onveiligheid te verminderen. Bijvoorbeeld betere verlichting en meer open zichtlijnen. Maar een groot deel van de gevoelde onveiligheid komt door het gedrag van onze medemensen; vaak mannen. Bewust fout gedrag. Soms crimineel gedrag. Maar ook onbewust gedrag. Gedrag waarvan de één niet bewust is van het effect op het veiligheidsgevoelens op de ander. Kortom. Kijken naar de fysieke ingrepen is goed, maar zal helaas niet voldoende zijn.

De initiatiefnemers focussen terecht op inventariseren van knelpunten in de leefomgeving, onderzoek, kennisdeling met gemeenten en het vastleggen van beleid in de omgevingsvisie. Mijn fractie snapt de keuze voor een subsidieregeling van € 4 miljoen gericht op het aanpakken van onveilige plekken in New Towns en in de gebieden van het Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid. Maar mijn fractie mist in het initiatiefvoorstel focus op budget voor de aanpak van knelpunten waar de provincie direct zelf aan de slag kan en moet! Wat is de reden dat de initiatiefnemers voorrang geven aan subsidies aan gemeenten boven het realiseren van maatregelen die de provincie direct zelf kan nemen?

GS adviseert op één punt negatief. Het voorstel van de initiatiefnemers voor een provinciale uitvraag onder inwoners naar plekken war gevoelens van onveiligheid worden ervaren. GS redeneert dat gemeenten in de meeste gevallen verantwoordelijk zijn eventuele maatregelen te treffen.  De uitvraag kan onterecht de verwachting bij inwoners wekken dat de provincie zelf maatregelen gaat nemen. Hoe kijken de initiatiefnemers naar de argumenten van het College?

Tot slot. De sociale veiligheid kan worden verhoogd door de leefomgeving beter in te richten. Bij voorkeur direct bij het ontwerpen van de leefomgeving. Maar ook maatregelen die later zijn te nemen kunnen effectief zijn. Hoe borgt het College dat alleen bewezen effectieve ingrepen worden uitgevoerd?