Geef hen daarom de ruimte om binnen de wettelijke kaders te bepalen welke combinatie van maatregelen het meest effectief en uitvoerbaar is voor natuur, water, klimaat en landbouw. Goede zaak als de puzzel daadwerkelijk aan tafel in de gebieden wordt gelegd.

Daarom hebben wij één belangrijk punt bij het tweede beslispunt van het Statenvoorstel. Als het college flexibel en adaptief wil kunnen inspelen op veranderend beleid, vinden wij het belangrijk dat dit ook in samenspraak met de gebiedspartners gebeurt. Kan GS toezeggen dit expliciet in het Statenvoorstel op te nemen? Wij overwegen hierover een amendement.

Voorzitter, wij zien daarnaast een belangrijke kans in de mogelijkheid om vóór 1 januari 2028 met een gebiedseigen alternatief voor de generieke landelijke aanpak en zonering  te komen, via een omwisselbesluit. Als Zuid-Holland die mogelijkheid wil benutten dan moet de gebiedsaanpak daar nu wel op worden ingericht. Is het college dat met ons eens?

Voor ons begint dat bij de natuur. Per gebied moeten we scherp krijgen: hoe staat de natuur ervoor, wat zijn de belangrijkste drukfactoren en welke maatregelen zijn nodig om aan onze wettelijke verplichtingen te voldoen? Dat gaat niet alleen over stikstof, maar ook over voldoende water, beheer, exoten en andere factoren.

De VHR, en in het bijzonder artikel 6, lid 1 en 2, biedt hiervoor een belangrijk juridisch kader: wat is nodig voor instandhouding en om verslechtering te voorkomen? Vervolgens kun je per gebied en met het gebied bepalen welke partij aan het verminderen van welke drukfactor kan bijdragen.

Daarom vragen wij GS: is het de bedoeling om vanuit de vervolgaanpak ZHPLG toe te werken naar een gebiedseigen alternatief voor de generieke landelijke aanpak, en kan dat uiteindelijk de basis vormen voor een omwisselbesluit? En welke informatie ontbreekt daarvoor nu nog in de NDA’s en natuurbeheerplannen? (N2000 Aanwijsbesluit  > NDA > drukfactoren > in de gebieden kijkn welke bron/sector > maatregelen > effect > bijdrage aan natuurherstel.)

Tot slot: de uitkomst moet niet alleen ecologisch en juridisch kloppen. De maatregelen moeten ook sociaal-economisch houdbaar zijn. Wij willen een vitaal platteland met sterke natuur én boeren die hun bedrijf toekomstbestendig kunnen voortzetten. Ook bv extensievere landbouw moet daarin een plek kunnen houden. (de landelijke stikstofaanpak maakt dat lastig.)

Kortom, wat de ChristenUnie betreft: stel per gebied vast wat de natuur nodig heeft en bepaal samen met de gebiedspartners de meest effectieve combinatie van maatregelen, met ruimte voor een levensvatbare landbouw.