En dan gaat het erom hoe we het verschil kunnen maken in de levens van mensen in Zuid-Holland. Als mij gevraagd wordt waar de Provincie over gaat, dan gaat het om de vraag of je een dak boven je hoofd hebt. Of je naar werk, school of familie kan komen. Met het openbaar vervoer of met de auto.

Als ik dan terugkijk, dan heeft de Provincie ook het verschil gemaakt: het coalitieakkoord zette het platteland op slot, de Provinciale Staten hebben het slot er vorige maand afgehaald. Er zijn meer bussen gaan rijden op Goeree-Overflakkee en Hoeksche Waard onder meer door voorstellen van Pro en de ChristenUnie.

Maar het is geen gerust bezit. Dat laat juist dit voorbeeld ook zien. En de realisatie van de woningbouw blijft een uitdaging. Voorzitter, we kunnen dus niet volstaan met terugkijken, maar moetn ook vooruit kijken.

Vandaag zal mijn fractie een aantal voorstellen doen of steunen die daaraan bijdragen.

Goed zorgen voor elkaar…

Allereerst het versterken van de samenleving door het bouwen van voldoende betaalbare woningen en het goed zorgen voor ons erfgoed.

Voldoende woningen

We hebben vorige maand uitgebreid gesproken over het nieuwe omgevingsbeleid. Voor de ChristenUnie was daarbij een belangrijk ijkpunt of we kunnen bouwen voor gemeenschappen. Dat gaat over voldoende voorzieningen, maar ook om ruimte voor kleine kernen om te bouwen voor nieuwe generaties. Om de leefbaarheid en vitaliteit van het landelijk gebied te behouden. En ik ben blij met de resultaten die we daar als ChristenUnie hebben weten te behalen.

• GS is voortvarend aan de slag gegaan met de toezegging om voor het einde van het jaar te komen met een startnotitie voor woningbouw waar de 3 ha kaarten kunnen worden herzien.
• We kregen vorige week een brief met het voorstel om deze startnotitie in september al in de commissie te bespreken om hem in oktober vast te kunnen stellen.
• Deze Startnotitie zal van nieuwe, grote buitenstedelijke woningbouwlocaties  aan de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening. Wat de ChristenUnie betreft is ’t Oog in Hardinxveld-Giessendam één van die locaties. Daarom dienen wij een motie in om die in de startnotitie mee te nemen.
• Daarnaast hebben wij een motie van PRO meegetekend om te zorgen dat de subsidiepotten voor versnelling van de woningbouw goed gevuld blijven.

Zuinig op ons erfgoed

Dat ik in de P&C-cyclus spreek over erfgoed is inmiddels ook een traditie aan het worden. En dat is met een reden. Want cultuur en erfgoed gaat over het levend houden van onze gezamenlijke geschiedenis en het verhaal dat ons bindt. Dat is waarom mensen zich druk maken over de molen in de buurt, die ooit de polder drooglegde. De monumentale kerk, waar generaties uit een dorp zich mee verbonden voelen.

• Vandaag dienen wij samen met het CDA en anderen een amendement in om een bijdrage te leveren aan de Nieuwe Kerk in Delft om een verbeterde exploitatie mogelijk te maken.
• Daarom dienen wij ook samen met het CDA de motie in om een subsidieregeling op te stellen die gebruikt kan worden ter stimulering van (gedeeltelijke) herbestemming van rijksmonumenten.
• Want voorzitter, voor de instandhouding en herbestemming van monumenten is soms net een extra zetje nodig om van de wal te komen.
• Ik zei het al: cultuur en erfgoed gaat over onze gezamenlijke geschiedenis en het verhaal dat ons bindt. Dat verhaal kent ook zwarte bladzijdes.
• Zoals de slavernij, waar ook Zuid-Holland in het verleden van heeft geprofiteerd. En ook dat is onderdeel van onze gedeelde geschiedenis. Daarom is de ChristenUnie blij met de aandacht voor die zwarte bladzijde en de eerste provinciale viering van Keti Koti: het einde van de slavernij.
• Wij steunen van harte de voorstellen die bijdragen een voortzetting hiervan.

Arbeidsmigratie

Dan kom ik bij een ander samenlevingsvraagstuk. Twee jaar geleden vroegen wij om een integrale visie op arbeidsmigratie. Dat resulteerde in een onderzoek. En in het debat dat volgde ging het over de vraag of er een plan van aanpak moet komen of dat het versnipperd over andere beleidsterreinen vorm wordt gegeven. Naar schatting werken er bijna 300.000 internationale werknemers in Zuid-Holland, waarvan ruim 180.000 arbeidsmigrant zijn. En meer dan 100.000 wonen ook in onze provincie.

Daarmee legt arbeidsmigratie legt een grote druk op huisvesting, op sociale voorzieningen. Maar arbeidsmigratie is ook onmisbaar in de economie van Zuid-Holland. En juist dat dilemma vraagt om scherp beleid, duidelijke uitgangspunten en keuzes.

• De ChristenUnie pleitte toen en ook vandaag  voor een integraal provinciaal plan van aanpak als het gaat om arbeidsmigratie.
• En ik voel me daarin gesteund door de aanbevelingen van de aanjager en facilitator huisvesting arbeidsmigranten, die stellen dat de problematiek vraat om bestuurlijke urgentie die wordt vertaald naar concrete, zichtbare en consistente actie. Is GS daartoe bereid?
• Afgelopen week was er nieuw over een vernietiging rapport van de Groene Hart Rekenkamer over het huisvestingsbeleid voor arbeidsmigranten van de gemeente Waddinxveen:
  • Er is geen goed beeld, de registratie is onvolledig en de handhaving is reactief.
  • En als er dan een keer gecontroleerd wordt is er vaak sprake van misstanden en overbewoning.
  • Dat gaat ten koste van de wijk en ten koste van de arbeidsmigranten.
  • En bij de komst van nieuwe bedrijven of uitbreiden wordt er echter amper gekeken naar mogelijkheden voor een passende huisvesting van deze werkenden.
• Hoe kan dit met de eisen die de Provincie stelt bij nieuwe bedrijvigheid? Ik moet constateren dat de effectrapportage nieuwe bedrijvigheid een wassen neus is.
• Moet de effectrapportage niet bindend worden? Is GS bereid om daarop in te zetten?
• Want waarom zouden we  provincie ruimte willen geven aan ondernemingen die in economisch opzicht weinig bijdragen, maar die wel veel migranten uit Oost-Europa aantrekken?

…en goed zorgen voor de Schepping

 De ChristenUnie wil dat we als goede rentmeesters voor de Schepping zorgen die ons is toevertrouwd.

• Dat we onszelf de vraag blijven stellen wat voor een wereld we willen achterlaten aan wie na ons komen, aan kinderen die nu opgroeien.
• Dat betekent ook dat we werk willen maken van ons grondstoffenvraagstuk.

Circulaire economie

De toegang tot kritieke grondstoffen is een urgent vraagstuk. De energietransitie, digitalisering en defensiebehoeften vergroten de vraag naar schaarse materialen die grotendeels buiten Europa worden gewonnen. Zuid-Holland gebruikt 30% van de grondstoffen in heel Nederland.

• Dat vraagt om een gerichte strategie die inzet op hergebruik, circulaire ketens, nieuwe handelsrelaties en slimme logistiek, waar Zuid-Holland met haar havens en sterke maakindustrie het verschil kan maken voor Nederland en voor Europa.
• De transitie naar een circulaire economie is geen luxe, maar noodzaak.
• Bij de investeringagenda viste de circulaire economie achter het net. Er lag een plan voor een impuls voor 1mln per jaar.
• In deze Voorjaarsnota wordt ruimte gemaakt voor de resterende voorstellen uit de investeringsagenda. Ook voor ruimte voor de circulaire economie. Daarvoor is structureel 200.000 Euro vrijgemaakt.
• Kan de gedeputeerde aangeven waarom niet de volledige 1 mln beschikbaar is gesteld, die in de investeringagenda nodig werd geacht? [amendement]
• Er wordt gewerkt aan een nieuwe strategie circulair voor 2027 – 2030. Kan die voor de begroting komen, zodat we boter bij de vis kunnen leveren als er meer dan de 200.000 Euro nodig zou zijn.

Een koele plek voor iedereen: koelteplekken in Zuid-Holland

Tot slot pleit de ChristenUnie voor koelte in een soms verhitte samenleving. En dan letterlijk. Waar temperaturen soms hoog oplopen, worden koele plekken steeds belangrijker. En koele plekken zijn er genoeg. Denk aan bibliotheken, kerken, musea. Maar je moet ze wel weten te vinden.

• Er zijn verschillende goede voorbeelden om ze beter toegankelijk te maken. In Barcelona, in Amsterdam.
• En daar kan Zuid-Holland ook een steentje aan bijdragen. Ik wil GS vragen om te kijken of koelteplekken kunnen worden opgenomen als aanvullende informatie op bestaande provinciale kaarten.
• Zodat we het hart warm, maar het hoofd koel kunnen houden.

Natuurherstel en Stikstof

De natuur moet bloeien en de vergunningverlening moet van slot. Dan moeten we ook voorkomen dat er een nieuw stikstofslot op het landelijk gebied komt.

• Daarom steunen we de voorstellen van JA21 rondom zeer stikstofgevoelige natuur en vragen we, met oog op de Europese Natuurherstelverordening om Vóór Q3 2027 een juridische en financiële risicoanalyse op te stellen waaruit duidelijk wordt wat de mogelijke toekomstige gevolgen van stikstofgevoelige natuurontwikkeling binnen het NNN en in directe samenhang met Natura 2000-gebieden kunnen zijn voor vergunningverlening, agrarische bedrijfsvoering en provinciale financiën.